Home met tekst.jpg

Agenda met tekst 4.jpg 

Exposities.jpg

DE VRAAG.jpg

Informatie met tekst2.jpg 

Administratie met tekst 2.jpg

 
Graven in de historie van Putten
VRAAG 5

 

VRAAG 5 De klok van de Oude Kerk van Putten

Waarom nog steeds  direct na 8.00 uur en 12.00 uur ná de 8 en 12  klokslagen, er “extra“  luid wordt  gebeierd.

6a35826b-c138-4e5a-9650-cf1dce476b5f_thumb1024.jpg

 

ANTWOORD 5

 

Reactie van de vragensteller:

Het moet als overweging dan ook zijn geweest dat het vroeger een teken was dat de stadspoorten geopend om 8 uur en om 22 uur gesloten werden. Doch gezien de Pap klok  om 21 uur werd het allemaal wel erg veel en heeft men 22 uur laten vervallen en 8 uur s ‘morgens  in ere gelaten.

Wie heeft  hierop het juiste antwoord.

 

Verklaring van het gebeier diréct  na de 12 uur slagen.  

Het oorspronkelijk Angelus luiden vond driemaal daags plaats officieel  om 6, 12 en 18 uur.

Het  ging vooraf door drie maal drie slagen. De gelovigen werden dan  opgeroepen, ook op het land, te stoppen met het werk en  het “Angelus” te bidden. ( Nog bekend bij de Katholieken.)  

Na de Reformatie verdwenen deze  haast geheel uit praktische overwegingen maar het gebeier van  12 uur werd wél aangehouden.

 

Het “ Angelus “  wat als volgt luidt en  de Bode van God was:    

 

De Engel des Heren heeft aan Maria geboodschapt
- En ze heeft ontvangen van de heilige Geest.
                x  Wees gegroet.....

 

Zie de dienstmaagd des Heren
- Mij geschiede naar uw woord..
                x  Wees gegroet.....

 

En het Woord is vlees geworden,
- En het heeft onder ons gewoond..
                x Wees gegroet.....

 

Bid voor ons heilige Moeder van God,
opdat wij de beloften van Christus waardig worden.

 

Reactie 2

Ruim voor 1500 bestond al de gewoonte om 3 maal per (werk-)dag de kerkklok te luiden.

Dit bij wijze van 'oproep tot kort gebed', zoals wij dat nu nog kennen uit de Islamitische cultuur.

 

Die 3 gebedsmomenten stopte iedereen even met werken en bad men mee met het Angelus-gebed, dat onder in de klokkentoren werd gebeden.

Het gebed dankt zijn naam een de Latijnse Bijbeltekst: "De Engel des Heren heeft Maria geboodschapt, en zij ontving van de Heilige Geest."

(Angelus = Engel in het oude Latijn)

Verder kreeg het gebed vorm vanuit teksten in Lucas 1 (o.a. vers 42) en in Johannes 1 (o.a. vers 14). Rond 1570 kreeg het zijn huidige definitieve vorm.

 

Met de kerkklok sloeg men om 06:00 uur, 12:00 uur en 18:00 uur een aparte techniek, direct na het slaan van het uur:

3 kleppen, gebedspauze, 3 kleppen, gebedspauze, 3 kleppen, gebedspauze, en dan 1-2 minuten 'gewoon' luiden.

Bij het 'kleppen' raakt de klepel de klok precies één keer, tijdens het luiden raakt de klepel de klok om-en-om aan tegenover-liggende zijdes.

Kerken met meerdere klokken gebruikte de kleinste klok voor dit Angelus-gebed.

Later verschoven de beltijden verschoven naar 08:00 uur, 12:00 uur en de avond werd 21:00 uur.

 

Meteen na het 'Angelus-gebed' begon ook de werktijd, pauze of bedtijd.

 

Kerkgebouwen die niet meer katholiek waren, mochten natuurlijk niet het Rooms-Katholieke Angelus-klok-ritueel laten horen: de 3 maal 3 kleppen tegen de klok moesten verdwijnen.

Maar het luiden om 08:00 uur, 12:00 uur en 21:00 uur bleef; dit om de werkers op het veld benul van tijd te geven.

 

Protestanten geven het luiden om werk-pauzes aan te geven geen naam, wel gaan zij het avond-moment de 'pap-klok' noemen. Want ook de naam 'Angelus-klokje' moest natuurlijk verdwijnen, daar het gebed een Rooms-Katholieke oorsprong heeft.

 

Zo zijn veel tradities en gebruiken veranderd, vooral om niet meer Rooms te lijken. Ander leuk voorbeeld:

Vroeger waren werkers rechtshandig, als je dus de trouwring links draagt, dan is de kans op een ongeluk het kleinst. Van oudsher dragen

(katholieken) hun trouwring dus links. Later is daar een meer gelovige verklaring bij gezocht: dan zit-ie het dichtst bij jouw hart.

Dit arbeids-voordeel woog voor protestanten minder zwaar dan hun 'afkeer' voor deze Roomsche gewoonte: de trouwring moet bij hen dus rechts.

 

Voor goede waarnemers zijn er veel meer gewijzigde gewoontes aan te wijzen.

Misschien leuk om in De Tien Malen een keer aandacht aan te besteden, al zal men hier op de Veluwe vooral de protestantse geschiedenis vinden.

 

Meer uitleg over de manier van kleppen en luiden en het gebed zijn onder andere te vinden op:

  http://www.JanKuipers-Klokken.NL/luidklokken/gebruik-en-tradities/

  http://www.hetKatholiekeGeloof.NL/sub/het-luiden-van-het-angelus/

  http://NL.wikipedia.org/wiki/Angelus_(gebed)

 

Reactie 3 van een Beiaardier uit Putten:

De klokken dienden in het verleden als communicatiemiddel. De bevolking herkende doorgaans de klank van de klok. Men kende onder andere de doodsklok, de banklok, de poortklok, de brandklok. etc.

Na de Reformatie vervielen veel kerkelijke functies van de klok. Wat vooral overbleef,  was het ‘getijluiden’. Dit gaf het moment van de dag aan. Dit voorzag in een behoefte daar het merendeel van de mensen geen uurwerk bezat. Overbekend en veel gebruikt, ook nu nog, is de ‘papklok’ van 21.00 uur. Het motto van de papklok was: ‘pap eten, piesen en naar bed’.

Veel gemeenten gaven het klokgelui een naam mee zoals de werkklok om 8.00 uur en de aardappelklok op 12.00 uur.

Bijzonder is dat Putten en Nijkerk op dezelfde momenten luiden. Momenten van het markeren van de tijd. Een eeuwenlange gewoonte die, wat mij betreft, niet mag verdwijnen temeer ze ons verbinden met de bewoners van uit vroeger tijden. Wat wel van belang is, hoewel de luidklok van Putten wonderschoon klinkt: ’Beperk de lengte van het luiden, het signaal van het moment moet voldoende zijn’.